Enkele veel voorkomende ziekten bij het schaap

Zwoegerziekte
Dit is een virusziekte die een langzaam verlopende longaandoening veroorzaakt waartegen geen medicijn is, de dieren zijn erg kortademig en zullen na verloop van tijd sterven. Zwoegerziekte wordt wel bestreden door dieren die geen zwoegerziekte hebben apart te houden van schapen die het wel (zouden kunnen) hebben. Deze bedrijven noemt men dan "zwoegerziekte vrij". Er is geen medicijn tegen deze ziekte.

Zere bekjes (Ecthyma)
Ook dit is een virusziekte die vaak bij lammeren en volwassen schapen voorkomt. Het dier krijgt blaasjes op de lippen die later korstjes worden. Het is zeer besmettelijk, ook voor de mens. Men noemt zoiets een zoönose. Een zoönose is een ziekte of besmetting die langs natuurlijke weg direct of indirect tussen dieren en mensen kan worden overgedragen. Het schaap gaat er niet dood aan maar het is wel heel vervelend. De lammeren die zere bekjes hebben kunnen dit ook aan de spenen van het uier van de moeder brengen waardoor er een kans is op uierontsteking. Zere bekjes gaat vanzelf weer over, er kan ook tegen ingeënt worden. De ziekte wordt nog wel eens verward met mond- en klauwzeer. De ziekte verspreidt zich meestal snel door de kudde, een uitbraak duurt meestal 6-8 weken.


Ecthyma bij een schaap en op de duim bij de mens

Rotkreupel
Dit wordt veroorzaakt door een bacterie die een ontsteking geeft aan de klauwtjes. Met name de aantasting van de zool van de klauw valt op. De schapen kunnen moeilijk lopen en liggen vaak op de knieën te eten. Rotkreupel is besmettelijk en de andere schapen in dezelfde weide kunnen het dus ook krijgen. Genezen kan wel maar dat duurt erg lang. De behandeling bestaat uit een goede klauwverzorging, hygiëne, bepaalde medicinale sprays en speciale voetbaden waar de schapen door heen lopen. Ook een vaccinatie is mogelijk. De schapen moeten het eerste jaar twee maal (een tussenperiode van een maand) gevaccineerd worden. Hierna volstaat één enting per jaar.

"Het bloed"
Andere namen voor "Het Bloed" zijn: weeldeziekte, eiwitvergiftiging of enterotoxaemie. Deze ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium perfringens (type D) en treedt vooral op bij lammeren. Bij een te snelle overgang naar een royaal, eiwitrijk rantsoen (zeer rijke weide) gaan deze bacteriën zich sterk vermenigvuldigen en veroorzaken bloedvergiftiging. Meestal verloopt het beeld zeer snel. Men treft een of meerdere dode lammeren in de wei aan. Vaak zijn het de beste, snelst groeiende lammeren die het eerste sterven. Behandelingen komt bijna altijd te laat. Naast managementmaatregelen is vaccinatie erg belangrijk om grote verliezen te voorkomen. Door de drachtige ooien te vaccineren kunt u ook de lammeren een goede bescherming bieden.

Myiasis
Deze aandoening wordt veroorzaakt door de blauwgroene bromvlieg (de lucilia sericata, zie foto) die bij warm en vochtig weer eitjes leggen op de met urine en mest bezoedelde omgeving van o.a. de staart. De eitjes kunnen zich heel vlug ontpoppen en de larven kunnen gaten vreten in de huid van het schaap. De maden voeden zich met het vlees uit de huid.  Als de schapenhouder niet snel merkt dat het schaap Myiasis heeft kan het dier eraan doodgaan. Om de larven te doden moet de wol geschoren worden en moet de aangetaste plek behandeld worden met een gif dat de larven doodt. De delen van de huid die zijn aangevreten moeten schoongemaakt worden met een desinfecterend middel en een speciale zalf om de huid te helen.


De Blauwgroene bromvlieg (links) en een schurftmijt (midden). Rechts een schaap met myiasis

Daarnaast komen er ook nog luizen voor bij het schaap. Ze bezorgen de schapen jeuk waardoor zij zich overal schuren waardoor de vacht kan beschadigd worden. Daar de dieren heel onrustig zijn kan hierdoor bij hevige besmetting vermagering optreden. In de winterperiode nemen de verschijnselen toe en is de kans op besmetting groter (stallen). Voor de behandeling tegen luizen en hun teken zijn er in de handel verschillende soorten strooipoeders of in wateroplosbare producten.

Een andere parasitaire en besmettelijke ziekte is schurft. De schurftmijten (zie foto boven) vormen korsten op de huid die sterk jeuken, waardoor de dieren zich gaan schuren met als gevolg loslatende wol. De dieren kunnen hierdoor ook sterk vermageren. De schurft verspreidt zich het meest in de herfst en de winter. Een aantal ontwormingsmiddelen zijn ook werkzaam tegen schurft.

Zomerlongontsteking
Deze longaandoening wordt veroorzaakt door de bacterie Pasteurella haemolytica. De naam "Zomerlongontsteking" is enigszins misleidend: longaandoeningen veroorzaakt door Pasteurella haemolytica zorgen vanaf het voorjaar tot ver in de herfst voor problemen. Koppeluitbraken beginnen met plotselinge sterfte van enkele lammeren eventueel in combinatie met een groot aantal lammeren welke chronisch hoesten en een conditievermindering.
Het bloed (zie boven) en zomerlongontsteking zijn de meest voorkomende infectieziekten bij het schaap in Nederland. Jaarlijks veroorzaken deze ziekten veel sterfte onder lammeren en schapen. Naast managementmaatregelen is ook hier vaccinatie van groot belang om grote verliezen te voorkomen. Door de drachtige ooien te vaccineren kunt u ook de lammeren een goede bescherming bieden.
Deze vaccinatie geschiedt doorgaans in combinatie met die tegen "het bloed".

Scheerziekte (darmdraaiing)
Deze ziekte komt soms voor vlak nadat een schaap geschoren is maar kan ook voorkomen bij een schaap dat op de rug heeft gelegen. Schapen die tijdens het scheren 'over de rug' zijn gedraaid lopen kans dat de darmen ook een slag omdraaien. Hierdoor hopen zich gassen en giftige stoffen op waardoor het dier uiteindelijk binnen een paar uur sterft. Er is weinig aan te doen, meestal komt hulp te laat. Als je ooit in een weiland een schaap op de rug ziet liggen, die niet meer overeind kan komen moet je er direct naar toe gaan en hem rechtop zetten. De boer zal je er dankbaar voor zijn!

De schapen- en geitenhouderij onderscheid zich deels in beroepsmatig gehouden dieren en deels in de hobbysfeer gehouden dieren. Voor beide sectoren bieden wij ondersteuning en uitstekende zorg.

Abortus bij schaap en geit 

Inleiding
Abortus betekent de uitdrijving van een niet levensvatbare foetus uit de baarmoeder vóór de volle draagtijd is beëindigd. Dat is anders dan een premature geboorte: hierbij wordt een levensvatbare vrucht geboren vóór de volle draagtijd ten einde is.
Het abortus-percentage bij schapen en geiten in Nederland is gelukkig niet erg hoog. Toch kan het optreden van abortus (verwerpen) op één bedrijf kan van grote economische betekenis zijn wanneer een groot deel van de koppel wordt aangetast. 

Drachtigheidsduur
Gemiddeld is de draagtijd van een schaap 144 dagen (141-148 dagen), waarbij een variatie is tussen de verschillende schapenrassen. Een Texelaar heeft een gemiddelde drachtigheidsduur van 144 dagen. Datzelfde geldt voor de geit, die gemiddeld 150 dagen draagt (145-154 dagen). 

Is er op een bedrijf sprake van abortus, dan zal de diagnose vrijwel zelden onmiddellijk zijn te stellen. Aanvullend onderzoek (laboratorium Gezondheidsdienst voor Dieren) zal dus nodig zijn. Uw dierenarts en de Gezondheidsdienst kunnen u adviseren welk materiaal het beste kan worden opgestuurd voor onderzoek.

Heel veel info voor de geiten- en schapenhouder vindt u op deze website